Menu

#DadwladychuAddysg

To view this page in English, click here.

Beth yw Mis Hanes Croenddu?

Mae Mis Hanes Croenddu (MHC) yn ymwneud â chofio a dathlu pobl Groenddu, hanesion a digwyddiadau’r alltudiaeth o Affrica a’r Charibî. 

Mewn cyd-destun byd-eang, byddai enghreifftiau o hyn yn cynnwys edrych yn ôl a dysgu oddi wrth rheiny a oedd yn gwrthwynebu caethwasiaeth a aeth ati i wneud Haiti y weriniaeth Groenddu gyntaf yn y byd; y mudiad hawliau sifil yn yr Unol Daleithiau; neu’r Mudiad dadwladychu yn Affrica o'r 1950au i'r '70au

Yng nghyd-destun y DU, mae’r enghreifftiau’n cynnwys: 

Wrth wraidd y mudiadau hyn mae dyhead dwfn a phenderfyniad cadarn i ailadeiladu sut mae pethau'n cael eu gwneud, a chael gwared ar yr holl bethau sydd wedi arwain at hiliaeth, gwladychiaeth ac imperialaeth. A gosod yn eu lle, gweledigaeth ac awydd i greu byd sy'n atebol am y trais hwn ac sy'n gweithio tuag at gyfiawnder adferol.

Byddai hyn yn cael ei wneud trwy weithio gyda'n gilydd tuag at ryddid diwylliannol, seicolegol ac economaidd. Defnyddir dadwaddoli fel theori ac ymarfer i ddychmygu hyn a chreu sut olwg fyddai ar y newid hwn. 

Beth yw Dadwladychu? 

Mae dadwladychu yn ymarferol yn ymwneud â dwyn i'r amlwg a chwalu pŵer gwladychol yn ei holl ffurfiau. I wneud hyn, mae angen i ni hefyd ddeall y gymdeithas honno, fel y gwyddom ei bod wedi'i hadeiladu ar y pŵer hwn. 

Mae dadwladychu yn ymarferol yn ymwneud â dwyn i'r amlwg a chwalu pŵer gwladychol yn ei holl ffurfiau. I wneud hyn, mae angen i ni hefyd ddeall y gymdeithas honno, fel y gwyddom ei bod wedi'i hadeiladu ar y pŵer hwn. 

Er enghraifft, os edrychwn ar addysg, mae'n ymwneud â rhoi sylw manwl i sut mae ein system addysg, ein hysgolion, colegau a phrifysgolion, a ffyrdd o ddysgu wedi'u hadeiladu ar hanesion gwladychol. Maent i gyd yn gosod persbectif groenwyn fel man cychwyn niwtral ar gyfer dysgu am ein byd. 

Mae dadwladychu’n golygu rhoi'r offer a'r iaith i fyfyrwyr, staff a'u cymunedau lleol i ddynodi'n feirniadol y ffyrdd y mae ein hysgolion, colegau a phrifysgolion yn cael eu hadeiladu gan ddefnyddio'r un hierarchaeth wladychol. Mae hefyd yn golygu eu grymuso i wynebu, herio a gwrthod y status quo. Yna byddent yn gallu ail-ddychmygu sut y gellir gwneud pethau'n wahanol a chreu dewisiadau amgen a fyddai o fudd i bob un ohonom.  

Ar hyn o bryd, ni allwn ymddiried mewn uwch dimau arweinyddiaeth mewn ysgolion, colegau a phrifysgolion yn eu hymdrech i ddadwladychu eu sefydliadau. Ac mae hyn yn gwneud synnwyr: maen nhw'n elwa o’r drefn sydd ohoni fel unigolion, ac nid ydynt am golli'r pŵer maen nhw wedi’i ennill ohono. Dyma pam rydym o blaid creu mannau dysgu amgen, fel y Free Black University, sydd y tu allan i'r model cyfredol. 

Diwedd : Dadwladychu a MHC  

Gyda’n gilydd, mae Mis Hanes Croenddu yn anrhydeddu ac yn dathlu’r rhai sydd wedi mynd o’n blaenau, gan greu’r amodau sy’n ein galluogi ni i fod yn bwy ydym ni heddiw, ac mae Dadwladychu yn ein hannog i ddysgu a gweithredu o’r hanes hwn wrth herio a newid cymdeithas. 

Wrth feddwl am y posibiliadau hyn, mae Assata Shakur yn ei ddweud yn berffaith: “Mae'n ddyletswydd arnom i ymladd dros ein rhyddid. Mae'n ddyletswydd arnom i ennill. Rhaid i ni garu ein gilydd a chefnogi ein gilydd. Does gennym ni ddim i'w golli ond ein cadwyni.” 

Felly’r mis Hydref hwn, rydym yn lansio #UCMDadwladychuAddysg. Bydd y lansiad hwn yn cynnig sawl cyfle i drafod, fel cymuned, beth mae dadwladychu’n ei olygu i ni. O hyn, yn y flwyddyn academaidd hon, byddwn yn trefnu llawer o gyfleoedd i ddysgu a thyfu gyda'n gilydd, fel y gallwn ddychmygu a chreu mannau dysgu sy'n rhydd o hiliaeth, gwladychiaeth ac imperialaeth. 

Cliciwch yma i ymweld â thudalen lansio’r ymgyrch.